Xorijiy raqamlardan bo‘layotgan shubhali qo‘ng‘iroqlarga javob bermang — DXX
Abonentning ovozi yozib olinib, keyinchalik sun’iy intellekt yordamida soxtalashtirilgan holda yaqinlarini aldashda qo‘llanilishi mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati fuqarolarni so‘nggi vaqtlarda ko‘payib borayotgan kiberfiribgarlik holatlaridan ogoh bo‘lishga chaqirdi.
Ma’lum qilinishicha, o‘zbekistonliklarning telefon raqamlariga xorijdan amalga oshirilayotgan shubhali qo‘ng‘iroqlar soni ortgan. Mutaxassislar tahliliga ko‘ra, bunday qo‘ng‘iroqlar oddiy telefon aloqasi orqali emas, balki internet va maxsus dasturlar yordamida amalga oshirilmoqda. Shu orqali firibgarlar o‘zining haqiqiy raqamini yashirib, telefon ekranida istalgan davlatga tegishli soxta raqamni aks ettira oladi.
Qayd etilishicha, qo‘ng‘iroqlar internet orqali yuborilgani va raqamlar oldindan soxtalashtirilgani sababli mobil aloqa operatorlari uchun qo‘ng‘iroq manbasini aniqlash qiyinlashadi. Bunday raqamlar maxsus bazalarda mavjud bo‘lmaydi va ular vaqtinchalik, soxtalashtirilgan raqamlar hisoblanadi.
DXXga ko‘ra, bu turdagi qo‘ng‘iroqlar bir qator xavflarni keltirib chiqaradi. Jumladan, xorijiy raqamlarga qayta qo‘ng‘iroq qilish abonent balansidagi mablag‘ning yechib olinishi bilan yakunlanishi mumkin. Shuningdek, firibgarlar o‘zlarini turli tashkilotlar xodimi sifatida tanishtirib, fuqarolarning shaxsiy ma’lumotlari va bank kartalariga oid kodlarni qo‘lga kiritishga urinadi.
Bundan tashqari, qo‘ng‘iroqqa javob berish orqali raqam “faol” ekanini bildiradi va bu kelgusida firibgarlik urinishlarining ko‘payishiga olib kelishi mumkin. Ayrim hollarda esa abonentning ovozi yozib olinib, keyinchalik sun’iy intellekt yordamida soxtalashtirilgan holda yaqinlarini aldashda qo‘llanilishi ehtimoli bor.
DXX fuqarolarga notanish va shubhali xorijiy raqamlardan kelayotgan qo‘ng‘iroqlarga javob bermaslik, ularga qayta qo‘ng‘iroq qilmaslik, bunday raqamlarni bloklash hamda shaxsiy ma’lumotlarni begonalarga oshkor etmaslikni tavsiya qildi.
