So‘nggi 20 yillikning eng vayronkor zilzilalari
Kecha, 6 fevral kunini deyarli butun dunyo dahshatli xabar bilan qarshiladi: Turkiya va Suriyada 7,8 balli zilzila yuz berdi. Kun yarmiga kelib yana bir 7,7 balli zilzila kuzatildi, ular orasida va keyin esa 5 balldan 6,6 balgacha bo‘lgan yuzlab aftershoklar sezildi.
Keskin silkinish oqibatida Turkiya 3 metrga siljidi, bu haqda Italiyalik olimlar zilzila xaritasiga tayanib xabar qilmoqda. Qurbonlarning aniq soni hali ham maʼlum emas, raqamlar har daqiqada yangilanib bormoqda.
Tonggi zilzila kuchi Qohiradan Tbilisigacha sezildi. Shundan so‘ng kun davomida Afg‘oniston, Qozog‘iston, AQSHda ham kuchli yer silkinishi kuzatilgani haqida xabarlar tarqaldi.
Zilzila — juda katta vayronkor kuchga ega tabiat hodisasi. So‘nggi 20 yilda yuz bergan yirik zilzilalar ulkan yo‘qotishlarga sabab bo‘lgan.
Gaiti, 2021 yil 14 avgust
Atlantika okeanidagi Karib dengizida joylashgan davlat so‘nggi yillarda bir qancha kuchli yer silkinishlaridan aziyat chekmoqda. 2021 yilda yuz bergan 7,2 balli zilzila 2200 dan ortiq inson hayotiga zomin bo‘lgan, 13 mingdan ortiq binoni butunlay yoki qisman vayron qilgan.
Indoneziya, 2018 yil 28 sentyabr
Umumuan olganda, tabiiy ofatlar tez-tez kuzatiladigan Indoneziya zilziladan ham ko‘p aziyat chekadi. Ammo 2018 yilda Sulavesi orolida yuz bergan 7,5 magnitudali zilzila o‘zi bilan 1,5 metrli sunamini ham olib kelib, so‘nggi yillarning eng vayronkor tabiiy ofati bo‘lgan edi. Qo‘shaloq ofat 4300 dan ortiq odamni hayotdan olib ketgan.
Eron, 2017 yil 12 noyabr
7,3 magnitudagi zilzila Eronning Kirmonshoh hududida 2017 yilda yuz bergan. O‘shanda Eronda 400 dan ortiq, qo‘shni Iroqda esa 6 kishi tabiiy ofat qurboni bo‘lgan edi.
Meksika, 2017 yil 19 sentyabr
2017 yilda Meksikada yuz bergan 7,1 balli zilzila 1985 yilgi fojiani yodga soldi. 2017 yilda 396 kishining umriga zomin bo‘lgan silkinish oqibatlaridan eng ko‘p poytaxt Mexiko zarar ko‘rdi.
Italiya, 2018 yil 24 avgust
Italiya markazida yuz bergan 6,2 balli zilzila qurbonlari soni 300 ga yetgan. Silkinish natijasida Rimdan sharqda joylashgan Akkumoli shahri va uning atrofida tuproq 20 santimetrga cho‘kib, yer 16 santimetrga siljigan.
Ekvador, 2016 yil 16 aprel
Ekvadorda qayd etilgan 7,8 balli zilzila oqibatida kamida 650 kishi halok bo‘lgan.
Afg‘oniston, 2015 yil 26 yanvar
Hindikush tog‘larida yuz bergan 7,8 balli zilzila Afg‘onistonning shimoli-sharqiy va Pokistonning shimoliy qismiga zarba bergan, o‘shanda kamida 400 kishi hayotdan ko‘z yumgan.
Nepal, 2015 yil 25 aprel
Nepaldagi 7,8 balli zilzila qariyb 9000 kishining umriga zomin bo‘ldi, 8 mlndan ortiq odam zara ko‘rdi.
Xitoy, 2014 yil 2 avgust
Xitoy janubi-g‘arbidagi Yunnan provinsiyasida yuz bergan tabiiy ofat oqibatida kamida 600 kishi qurbon bo‘lgan. Zilzila magnitudasi 6,4 ballga yetgan.
Pokiston, 2013 yil 24 sentyabr
“Egizak zilzila” nomi bilan tarixda qolgan tabiiy ofat kamida 800 kishini hayotdan olib ketdi. 7,7 va 7,8 balli ketma-ket 2 ta zilzila Pokiston janubi-g‘arbidagi Balujiston provinsiyasini yer bilan bitta qilgan.
Turkiya, 2011 yil 23 oktyabr
2011 yil Vanda yuz bergan zilzila sababli 600 dan ortiq odam halok bo‘lgan. Uning magnitudasi 7,2 ballga yetgan.
Yaponiya, 2011 yil 11 mart
9 balli zilzila oqibatida Yaponiya shimoli-sharqiga sunami ham yopirildi. Natijada 15 690 odam halok bo‘ldi, 5 700 kishi jarohatlandi. O‘shanda mamlakatning 4 ta AESi zarar ko‘rgan, Fukusima–1 AESi avariya holatiga kelib qolgan.
Yangi Zellandiya, 2011 yil 22 fevral
Yangi Zellandiyadagi zilzila oqibatida kamida 180 kishi halok bo‘ldi. 6,3 balli silkinish o‘chog‘i Kraychestcherch shaxrida bo‘lgan.
Chili, 2010 yil 27 fevral
8,8 balli zilzila o‘zidan so‘ng sunamini olib keldi. Tabiiy ofat 500 dan ortiq odamni halok qilib, yuz minglab uylar, yo‘llar va ko‘priklarni yo‘q qildi.
Gaiti, 2010 yil 13 yanvar
Gaiti poytaxti Port-O-Prensda yuz bergan 7 balli zilzila kamida 316 ming insonni nobud qildi.
Xitoy, 2008 yil 12 may
2008 yilda Xitoyning Sichuan provinsiyasida 7,8 balli zilzila qayd etildi, oqibatda 900 kishi halok bo‘ldi.
Indoneziya, 2004 yil 26 dekabr
Indoneziyaning Sumatra oroli yaqinida yuz bergan 9,15 magnitudali zilzila va u olib kelgan sunami Tailand, Hindiston, Shri-Lanka va huddudagi boshqa davlatlarga zarar yetkazdi. Tabiiy ofat natijasida qishloqlar va sayyohlik markazlari uzoq vaqtga bo‘shab qoldi. Umumiy hisobda 230 mingdan ortiq odam bedarak yo‘qoldi.
Pokiston, 2005 yil 8 oktyabr
Pokiston poytaxti Islomobod shahrining shimoli-sharqiy qismida yuz bergan zilzila magnitudasi 7,6 ballni qayd etdi. Mamlakatda 73 000 kishi halok bo‘ldi. Silkinish Kashmirgacha yetib borib, u yerda 1200 kishini hayotdan olib ketdi.
Eron, 2003 yil 26 dekabr
Eronning Kirmon provinsiyasida ro‘y bergan 6,6 balli zilzila Bam shahrini butunlay yo‘q qildi va 31 ming inson hayotiga zomin bo‘ldi.
